به عبارت ديگر ، فارغ از اينكه قائل به جواز يا عدم جواز هر يك از شكل‌هاى تلقيح مصنوعى باشيم ، جنين متولّد شده از اين راه ، حكمش چيست ؟ مثلًا فرزند كيست ؟ پدر و مادر او چه كسانى هستند ؟ از چه كسى ارث مىبرد ؟ و . . . لازم به ذكر است كه بخش عمدهء اين نوشتار به محور اول ، يعنى حكم تكليفى تلقيح مصنوعى ، اختصاص دارد ، ولى به تناسب مباحث و موضوعات ، به بيان حكم جنين و فرزند تكوّن يافته نيز مىپردازيم . 3 . ترسيم اجمالى شكل‌هاى مختلف تلقيح مصنوعى از آنجا كه نابارورى و عدم توانايى زوجين در توليد مثل ، عوامل و علل متفاوتى مىتواند داشته باشد ، بسته به اين عوامل ، شكل تلقيح مصنوعى نيز فرق مىكند و علم پزشكى امروز به اين توان علمى دست يافته است كه ديگر هيچ زن و شوهرى نباشند كه نتوانند فرزند داشته باشند . از اينجاست كه روش‌ها و اقسام مختلف تلقيح مصنوعى پديد مىآيد و شكل‌هاى مختلف آن نمود پيدا كرده و منتظر پاسخ‌هاى فقهى و قانونى هستند . از منظرهاى گوناگون ، براى تلقيح مصنوعى مىتوان تقسيم بندىهاى مختلفى ارائه كرد . در يك تقسيم بندى كلى ، تلقيح مصنوعى بر دو قسم مىباشد : الف . تلقيح با نطفه يا اسپرم شوهر ب . تلقيح با نطفه يا اسپرم مرد بيگانه ( اجنبى ) و يا از نظر حقوقى و فقهى مىتوان آن را به دو قسم زير تقسيم كرد : الف . تلقيح ناشى از نكاح ، بدون دخالت نطفهء بيگانه ، كه خود آن به صورت‌هاى مختلف قابل تقسيم است .